Historie

Historie van de gemeente Duiven (Klik op de afbeelding om deze te vergroten)

Gaat de geschiedenis van de plaats Duiven terug tot 838, de ontstaansgeschiedenis van de huidige gemeente Duiven is van veel recenter datum. Streekhistoricus Wim van Heugten heeft boeken en archieven doorzocht en kwam met 20 december 1813 als ontstaansdatum van de gemeente Duiven. De gemeente Duiven is in 2013 dus tweehonderd jaar oud.

Gedurende vele eeuwen was de geschiedenis van de streek die nu Liemers heet duidelijk. In 1405 gingen de dorpen Duiven, Groessen, 't Loo en Zevenaar samen in het drostambt Lymers. Ze behoorden tot Kleef. In 1487 werd dit drostambt gesplitst in de stad Zevenaar en Ambt Lymers. Deze situatie bestond tot aan het begin van de Franse tijd (1795-1813). De rest van Gelderland behoorde tot de Bataafse republiek die het gedachtengoed van de Franse revolutie in praktijk bracht. In 1794 veroverden de Fransen de zuidelijke delen van de Bataafse Republiek en dankzij het strenge winterweer konden ze de rivieren oversteken en ook de noordelijke delen in bezit nemen. De Fransen spraken af met Pruisen dat de Kleefse gebieden, waaronder ook de Liemers bij Pruisen bleef horen. Toen de Fransen uit de Liemers vertrokken, leek alles weer als vanouds. Na de slag bij Austerlitz (1805) werden een aantal Kleefse gebieden waaronder de Liemers en Emmerik alsnog aan de Fransen over gedragen. Ze werden samengevoegd met groothertogdom Berg.

In 1806 ontstond het Koninkrijk Holland als opvolger van de Bataafse Republiek. In april 1808 zag het Koninkrijk Holland kans om de Kleefse enclaves alsnog in te lijven. Het Ambt Lymers en de Stad Zevenaar gingen deel uitmaken van het kwartier Arnhem, dat weer deel uitmaakte van het departement Gelderland. Er werd een bestuurlijke tussenlaag gevormd, het kanton Zevenaar, waartoe ook Westervoort ging behoren. In 1810 werd het Koninkrijk Holland ingelijfd door het Franse keizerrijk. Arnhem werd arrondisement Arnhem. In de loop van 1811 werd een bestuurlijke herindeling doorgevoerd, het Ambt Lymers werd opgeheven en Duiven, Loo en Groessen samen met Westervoort werd een 'mairie', een gemeente naar Frans voorbeeld. Zevenaar en oud Zevenaar vormden de gemeente Zevenaar. Hiermee kwam (voorgoed!) een eind aan de bestuursstructuur zoals die vanaf de Middeleeuwen had bestaan. Als burgemeester (maire) van WesterFoorth werd J.W. Koch aangesteld. De gemeentelijke indeling was nog zo onbekend, dat hij in een begrotingsbrief aan de prefect in Arnhem aangaf dat ook Duiven, Loo en Groessen bij Westervoort hoorden!

In 1813 verloor Napoleon de slag bij Leipzig. Daarmee kwam een eind aan de Franse tijd; de Fransen werden door de Pruisen en Russische Kozakken uit Oost-Nederland verdreven. 20 November 1813 werd de Liemers bezet door de Kozakken. Op 2 december werd Arnhem ingenomen. Pruisen maakte gebruik van de situatie om de Kleefse enclaves weer in te nemen. Op 20 december 1813 werden de 'maires' vervangen door Bürgermeistern. Duiven, Loo en Groessen gingen (zonder Westervoort) weer verder als Bürgermeisterey Duven. Al die veranderingen in de periode 1795-1816 verliepen bestuurlijk gezien heel soepel. De ambtenarij was het ene moment loyaal aan de ene landsheer, en zwoer even later trouw aan de volgende enz. In 1815 werd afgesproken tussen Pruisen en het Koninkrijk der Nederlanden dat de enclaves Nederlands zouden worden; in 1816 werd dit besluit uitgevoerd. De huidige gemeentegrenzen zijn dezelfde als die van 20 december 1813.

(bron: Freek Ramaker)